Przyczyny bólu stawów

Przyczyny bólu stawów

Ból stawów najczęściej jest uporczywą i przewlekłą dolegliwością. W zależności od przyczyny, może się nasilać rano, po nocnym odpoczynku lub po długiej dziennej aktywności. Od rodzaju choroby zależy, czy ból dotyczy tylko jednego, czy kilku stawów.

Staw to połączenie dwóch lub więcej kości, które umożliwia ich ruchomość, a zarazem zapewnia im stabilność. Aby mógł dobrze spełniać swoją rolę, wyposażony jest w specjalne struktury z tkanek miękkich. Należą do nich: chrząstka stawowa, która pełni rolę amortyzującą i ochronną, pokrywając powierzchnię kości; maź stawowa; oraz torebka stawowa, stabilizująca staw. Wszystkie te elementy oraz mięśnie i więzadła, sprawiają, że stawy pracują prawidłowo. Jednak ich trwałość nie jest wieczna – z wiekiem po prostu się zużywają. Dodatkowo na ich degenerację mogą wpływać częste lub poważne urazy, liczne przeciążenia oraz inne towarzyszące choroby.

Choroba zwyrodnieniowa

Najpowszechniejszą przyczyną bólu stawów jest choroba zwyrodnieniowa. Rozwija się ona w wyniku zużycia struktur stawowych. Szacuje się, że może dotyczyć nawet połowy populacji powyżej 60. roku życia. Charakteryzuje ją ból nasilający się zwłaszcza po długotrwałym wysiłku. Często dotyczy on dużych stawów – kolanowych, biodrowych czy kręgosłupa. Dolegliwości mogą występować również po długich okresach bezczynności, np. rano, po przebudzeniu, ale przeważnie szybko mijają, w miarę podjęcia aktywności ruchowej. Pierwsze objawy zwyrodnienia stawów pojawiają się u osób w średnim wieku, ale to, jak szybko wystąpią, zależy od trybu życia i indywidualnych skłonności.

Przeciążenia

Głównym wrogiem stawów są wszelkiego rodzaju przeciążenia. Dotyczą one zwłaszcza osób otyłych. Zbędne kilogramy, to dodatkowe obciążenie dla stawu, który nie jest przecież mocniejszy ani wytrzymalszy niż u osoby o prawidłowej wadze.
Długotrwałe przeciążenia mogą również grozić osobom, które spędzają dużo czasu w jednej pozycji lub pracują, wykorzystując tylko jedną partię ciała, np. dłonie. Wbrew pozorom, najbardziej obciążające prace, to nie te związane z podnoszeniem ciężarów, ale te wymagające wielokrotnego powtarzania tych samych czynności lub przebywania przez dłuższy czas w jednej, niekomfortowej pozycji, np. na klęczkach. Kwalifikują się tutaj znane wszystkim dobrze prace domowe – sprzątanie, zmywanie itp.

Geny

Bywa, że bolesność stawów uwarunkowana jest skłonnościami dziedzicznymi. Struktury stawowe niektórych osób bywają po prostu słabsze i mniej wytrzymałe, co w połączeniu z innymi czynnikami ryzyka, np. obciążającą pracą lub otyłością, może prowadzić do szybszego i łatwiejszego zwyrodnienia stawów. Dlatego, jeśli wśród członków rodziny występują podobne problemy, warto zwrócić szczególną uwagę na profilaktykę. Przede wszystkim należy nie dopuszczać do powstania nadwagi i dbać o regularną aktywność fizyczną. Uzyskane dzięki temu sprawne mięśnie oraz mocny aparat więzadłowy wspomogą stawy. Godne polecenia są również suplementy wzmacniające chrząstkę stawową.

Sport

Wysiłek fizyczny, to bez wątpienia wielkie dobrodziejstwo dla naszego organizmu, regularne ćwiczenia pomagają bowiem zachować sprawność i opóźnić zmiany zwyrodnieniowe układu kostno-ruchowego. Jednak niektóre sporty mogą być zbyt obciążające dla stawów. Należy do nich m.in. bieganie. Ta forma aktywności fizycznej, mimo posiadania wielu niewątpliwych zalet, jest bardzo niekorzystna dla stawów kolanowych. Niestety, nawet najlepsze buty nie zamortyzują siły działającej na stawy, w związku z tym wielu biegaczy odczuwa dolegliwości ze strony układu kostno-stawowego kończyn dolnych.
Innym sportem sprzyjającym powstaniu problemów stawowych jest tenis. Tutaj również na poważne obciążenia narażone są kolana, jednak przede wszystkim sport ten miewa negatywny wpływ na łokcie i nadgarstki. Znany jest nawet zespół „łokcia tenisisty”, który objawia się obrzękiem, zaczerwienieniem i bólem stawu łokciowego. Dotyczy on nie tylko amatorów sportów rakietowych, ale także golfistów, muzyków i krawców.

RZS

Przyczyną bólu stawów może być również poważna choroba, jaką jest reumatoidalne zapalenie stawów (RZS). Jest to choroba przewlekła, atakuje w szczególności dłonie, ale może także dotyczyć innych elementów układu kostno-stawowego. Ma podłoże zapalne i należy do chorób autoimmunologicznych. Częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn, i pojawia się przeważnie między 30. a 60. rokiem życia. Prowadzi do specyficznych zmian kostnych palców, wiąże się też z ograniczeniem ruchomości w stawach. Jej charakterystycznym objawem jest znaczna sztywność poranna, trwająca co najmniej godzinę. Ból odczuwany jest w okolicy całego stawu, często towarzyszy mu obrzęk, a dolegliwości są symetryczne, tzn. dotyczą zarówno prawej, jak i lewej strony ciała.

Inne przyczyny

Ból stawów może pojawić się również nagle. Dzieje się tak zwłaszcza po urazie typu zwichnięcie lub skręcenie. Dolegliwości bólowe mogą być też spowodowane stanem zapalnym w obrębie tkanek otaczających staw. Są wówczas łatwe do zlokalizowania, nasilają się podczas ruchu i rzadko są symetryczne. Do takich zmian można zaliczyć np. zapalenie torebki stawowej.
Poza wymienionymi wyżej chorobami, istnieją inne, rzadziej występujące schorzenia, mogące prowadzić do bólu stawów. Należy do nich m.in. dna moczanowa, której typowym objawem jest zajęcie stawów, szczególnie dużego palca stopy. Choroba przebiega z okresami zaostrzeń i remisji.

Oprócz tego, ból stawów może się pojawić w wyniku infekcji lub chorób nowotworowych. Dlatego nie należy go lekceważyć i wszystkie niepokojące objawy należy skonsultować z lekarzem. Właściwa diagnostyka pozwoli na wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Profilaktyka

Warto zawczasu zadbać o stawy, zwłaszcza, jeśli pojawią się pierwsze sygnały alarmowe, czyli problemy z rozruszaniem stawów lub ból po długotrwałym wysiłku. Po pierwsze, należy pamiętać o konieczności zachowania prawidłowej wagi ciała. Dobrym sposobem na wzmocnienie stawów może też być zażywanie preparatów zawierających glukozaminę. Jest to substancja występująca naturalnie w chrząstce stawowej. Przyjmowana doustnie, pomaga ją odbudować i tym samym powoduje zmniejszenie dolegliwości w obrębie stawów. Trzeba być jednak cierpliwym, ponieważ na efekty stosowania suplementów zawierających glukozaminę czeka się nawet kilka miesięcy.

autor:
Karolina Gawińska